Luna 1 Kod adı: E-1 No.4 | |
---|---|
![]() | |
İstehsalçı | RKK Enerji |
Ölkə |
![]() |
Raket daşıyıcısı | Luna 8K72 |
Fəaliyyəti |
Ayla toqquşmaq məqsədi ilə göndərilmişdir. |
Buraxıldığı sahə | Baykonur kosmodromu |
Çıxarıldığı tarix | 2 yanvar 1959 |
Uçuşun nömrəsi | 1959-012A |
Kütləsi | 361 kq |
Böyük yarım ox | 1.146 AV |
Ekssentrisitet | 0.14767 |
Meyl | 0.01° |
Fırlanma periodu | 450 gün |
Aposentr | 1.315 AV |
Perisentr | 0.9766 AV |
![]() |
|
Peyk kataloquna görə nömrəsi | 00112 |
Luna 1 (rus. Луна-1; Мечта) və ya E-1 No.4 (kod adı)[1] — Luna proqramı çərçivəsində SSRİ tərəfindən həyata keçirilən Yerdən Aya göndərilmiş və Günəşin orbitinə daxil olmuş ilk kosmik gəmi.
Luna 1 kosmik gəmisi xarici Van Allen qurşağından keçərkən burada olan az miqdardakı yüksək enerjili zərrəciklərlə bağlı müşahidələr apardı. Bu missiyada aparılan müşahidələr nəticəsində Yerin radiasiya qurşağı və xarici kosmosla bağlı yeni məlumatlar əldə olundu. Eyni zamanda Luna 1 Ayın zəif maqnit sahəsini kəşf etmişdir. Luna 1 kosmik gəmisi ilk dəfə planetlərarası boşluğa yayılan Günəş küləyinin və plazmasının birbaşa müşahidəsini həyata keçirmişdir.[2][3][4] İonlaşmış plazmanın miqdarı 20-25 min km məsafədə 1 sm³-də 700 zərrəcik, 100-150 min km məsafədə isə 1 sm³-də 300-400 zərrəcik olaraq ölçülmüşdür.[5] Luna 1 yarım milyon km məsafədən radio siqnallarla əlaqə qurulmuş ilk kosmik gəmidir.
Luna 1 kosmik gəmisi Ayla toqquşmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Buna baxmayaraq kosmik gəminin Yerdəki nəzarət sistemində baş verən nasazlıq səbəbindən Ayla toqquşma baş tutmadı və Luna 1 kosmik gəmisi Aya 5995 km uzaqlıqdan keçdi. Ayın yanından ötərək Günəş ətrafında orbitə yerləşən Luna 1 kosmik gəmisi Günəşin orbitinə daxil olmağı bacarmış ilk insan istehsalı kosmik gəmi oldu. Şərti olaraq yeni planet olaraq da adlandırlan Luna 1 kosmik gəmisinə Arzu (rus. Мечта) adı da verilmişdi.[6] Yerin cazibə qüvvəsindən çıxma sürətini (ikinci kosmik sürət) əldə edə bildiyi üçün İlk kosmik raket olaraq da adlandırılır.